Vandaag start H’ART Museum met de inrichting van Chez Matisse. Masterpieces from Centre Pompidou. In deze grote najaarstentoonstelling in Amsterdam staat het indrukwekkende en veelzijdige oeuvre centraal van Henri Matisse (1869–1954), één van de meest invloedrijke kunstenaars van de 20e eeuw.
Aan de hand van 80 kunstwerken uit de collectie van Centre Pompidou gaat het werk van Matisse de dialoog aan met werken van kunstenaars als Barnett Newman, Mark Rothko, Pablo Picasso en Sonia Delaunay. Zo wordt zichtbaar hoe Matisse als geen ander de grenzen van de schilderkunst verlegde en generaties kunstenaars inspireerde. Chez Matisse laat een geliefde collectie van Centre Pompidou zien. Het wereldberoemde museum in Parijs bezit één van de meest complete Matisse-verzamelingen ter wereld. Deze tentoonstelling is pas de derde grote overzichtstentoonstelling van het oeuvre van Matisse in Nederland ooit, en is te zien van zaterdag 3 oktober 2026 tot en met zondag 14 februari 2027.
Eén van de sleutelwerken krijgt vandaag zijn plek aan de muur: Figure décorative sur fond ornemental (Nice, 1925–1926). Het schilderij is bijna 100 jaar oud en markeert een keerpunt in de artistieke ontwikkeling van Matisse. Hier experimenteert hij radicaal met de verhouding tussen figuur, ruimte en decoratie. De vrouw wordt bijna als een standbeeld afgebeeld en ze gaat op in een overdadige achtergrond. De grens tussen figuur en decor lijkt daardoor te vervagen. Matisse stelt zo niet alleen de traditionele weergave van ruimte en vorm ter discussie, maar ook de grens tussen schilderkunst en decoratie. Juist de intens decoratieve stijl van de schilder riep destijds veel kritiek op. In de moderne kunst van die tijd werd het ‘decoratieve’ al snel als oppervlakkig beschouwd.
Blik op de odalisk
De vrouw op het schilderij is een zogeheten odalisk, oorspronkelijk de benaming voor een kamermeisje van de Turkse sultan. In westerse kunst met oriëntalistische onderwerpen worden deze vrouwenfiguren vaak naakt afgebeeld. Matisse geeft odalisken op zijn beurt vaak weer als voorwerpen in een stilleven. De kunstenaar zei zelf ooit: ‘Ik schilder odalisken om naakt te schilderen.’ De ogenschijnlijk oppervlakkige weergave en onderdanige pose van de vrouwen roepen vandaag de dag terecht vragen op. Kunstenares Zoulikha Bouabdellah (1977) reflecteert hierop in de catalogus en tentoonstelling. Matisse leeft in een tijd van grote, feministische bewegingen, maar, zo vraagt Bouabdellah zich af, waarom ‘blijft Matisse dan toch trouw aan zijn odalisk’? Zij stelt dat de odalisken van Matisse niet alleen een uitdrukking zijn van de mannelijke blik. Ook nodigen zijn schilderijen uit tot een bredere reflectie op de manier waarop het vrouwenlichaam in de kunst wordt afgebeeld: als schoonheid, als object van verlangen, maar ook als vorm van decoratie en abstractie.
Matisse kleurt Amsterdam
De tentoonstelling belooft de beste kennismaking met het werk van Henri Matisse. Zijn leraar Gustave Moreau (1826-1898) zei al vroeg tegen leerling Matisse: ‘Jij gaat de schilderkunst vereenvoudigen’. De kunstenaar vond in de jaren daarna de schilderkunst opnieuw uit door zijn vrije kleurgebruik. Chez Matisse toont de bijzondere ontwikkeling van zijn oeuvre, waarin de vernieuwingen in de kunst hand in hand gaan met zijn persoonlijke en artistieke zoektocht.
Van zijn vroege zelfportret uit 1900 tot de latere schilderijen en de iconische knipsels (in de tentoonstelling in drukwerk) ontvouwt zich een oeuvre dat wordt gekenmerkt door vrijheid, vernieuwing en eenvoud. Naast schilder was Matisse ook beeldhouwer, tekenaar, graficus en boekillustrator. Juist in de veelzijdigheid van zijn werk worden de voortdurende vernieuwingen op het gebied van vorm, kleur en materiaal zichtbaar. Anders dan vriend en rivaal Pablo Picasso ontwikkelde Matisse zijn stijl stap-voor-stap en gestaag, gedreven door de overtuiging dat ware eenvoud alleen ontstaat door jarenlang te experimenteren en verfijnen.
Ontdekken, dialoog en invloed
De tentoonstelling laat ook de invloed zien tussen Matisse, zijn artistieke vrienden en zijn tijdgenoten, zoals Pierre Bonnard (1867 – 1947), Albert Marquet (1875 – 1947), Kees van Dongen (1877 – 1968), Natalia Gontsjarova (1881 – 1962), Georges Braque (1882 – 1963), Sonia Delaunay (1885 – 1979), Le Corbusier (1887 – 1965) en Jean Pougny (1890 – 1956). Ook ver na zijn dood blijft Matisse toonaangevende kunstenaars inspireren, zoals Mark Rothko (1903 – 1970), Barnett Newman (1905 – 1970), Anna-Eva Bergman (1909 – 1987), Françoise Gilot (1924 – 2023), Pablo Picasso (1921 – 1975), Ellsworth Kelly (1923 – 2015), Shirley Jaffe (1923 – 2016), Raymond Hains (1926 – 2005), Brice Marden (1938 – 2023), Daniel Buren (1938) en Zoulikha Bouabdellah (1977).
Deze tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt dankzij de onmisbare steun van founder VriendenLoterij, partners Aegon, ELJA Foundation, Gemeente Amsterdam en ABN AMRO, de fondsen Blockbusterfonds, Fonds 21, Zabawas en JK Stichting, evenals de H’ART Museum Circle en Vrienden.
Noot voor de redactie, niet voor publicatie
Over Centre Pompidou
Sinds 1977 is CentrePompidou een plek voor levendige cultuur — een multidisciplinair centrum dat diepgeworteld is in de samenleving en openstaat voor de wereld. In 2025 begon het aan een ingrijpende transformatie, waardoor het gedurende de renovatie actief en dynamisch kan blijven tot aan de heropening in 2030. Via het programma Constellation leeft Centre Pompidou voort op diverse partnerlocaties in Frankrijk en daarbuiten, waaronder Centre Pompidou-Metz, het Grand Palais en binnenkort ook Centre Pompidou Francilien in Massy.
De afgelopen vijftien jaar heeft Centre Pompidou de internationale aanwezigheid versterkt met reizende tentoonstellingen, uitzonderlijke bruiklenen en langdurige samenwerkingen. Deze aanpak heeft als doel de collecties breder toegankelijk te maken, expertise te delen en de dialoog tussen verschillende artistieke instellingen te stimuleren, terwijl tegelijkertijd wordt bijgedragen aan de Franse culturele diplomatie. De internationale uitbreiding van Centre Pompidou speelt hierin een belangrijke rol. Na de openingen in Málaga in 2015 en Shanghai in 2019 openen in 2026 twee nieuwe locaties in Seoul en Brussel — een belangrijke volgende stap in de geschiedenis van de instelling. Met op maat gemaakte en voortdurend groeiende samenwerkingen bevestigt Centre Pompidou de positie als een toonaangevende speler in de wereldwijde uitwisseling van kunst en museale expertise.
Fotobijschrift: Henri Matisse, Decoratieve figuur tegen een ornamentele achtergrond, [winter 1925–1926]. Collectie Centre Pompidou. Fotograaf: Janiek Dam.
Uitnodiging persopening: donderdag 1 oktober om 10:00 uur. Meer informatie over het programma volgt. Graag aanmelden via pressoffice@hartmuseum.nl.
Beeldmateriaal is te downloaden via de via deze link.
Contact H’ART Museum
Pers & Marketing Communicatie
Madeline van Vliet en Paul Somers
+31 (0)20 626 81 68 | pressoffice@hartmuseum.nl
www.hartmuseum.nl/pers/
Contact Centre Pompidou
Communications and Digital Media Department
International Press Officer Mia Fierberg
Mia.fierberg@centrepompidou.fr